Tencent - Từ vua đạo nhái trở thành kẻ dẫn đầu


Hằng năm, nhóm lãnh đạo cấp cao của Tencent – gã khổng lồ Internet Trung Quốc thường tổ chức một buổi gặp mặt tại resort hạng sang ở Nhật Bản hoặc một khách sạn ở thung lũng Silicon. Nhưng mùa thu năm ngoái là một ngoại lệ, sự kiện này được tổ chức theo phương thức mới mẻ hơn rất nhiều: Hai ngày đi bộ qua vùng hoang vu thuộc sa mạc Gobi.


Hành trình có sự tham gia của 14 lãnh đạo cấp cao nhất của Tencent. Đi cùng với đoàn là những người trợ giúp mang theo lều, nước. Nhưng ngay khi hoàn thành 26km của ngày đầu tiên, một vài thành viên tỏ ý muốn bỏ cuộc để quay trở về nhà sớm hơn dự định. Tuy nhiên, Martin Lau - Chủ tịch Tencent Holdings và Pony Ma Huateng – đồng sáng lập công ty vẫn khăng khăng thúc giục mọi người tiến về phía trước.


Ngày thứ 2, họ đi được thêm 26km nữa và hầu như ai cũng cảm thấy mệt mỏi dã dời, bàn chân phồng rộp khi họ bước vào Dunhuang – thị trấn từng là cửa ngõ của Con đường tơ lụa.


Chủ tịch Tencent Martin Lau và đồng sáng lập Tencent Pony Ma


Điều đáng nói là trong lúc các nhà lãnh đạo bộ hành trên sa mạc, cổ phiếu của công ty đã tăng lên mức cao kỷ lục biến Tencent không chỉ trở thành công ty giá trị nhất Trung Quốc mà còn là cả châu Á. Tencent vừa vượt mặt đối thủ truyền kỳ của họ là Alibaba. Và thế là ban lãnh đạo Tencent đã cùng nhau mở buổi tiệc ăn mừng tại một khách sạn.


Tuy nhiên, mọi người đều hiểu rằng sự tụ họp trong buổi tiệc này không phải là bởi giá cổ phiếu công ty thăng hoa mà là vì hành trình vượt sa mạc họ vừa trải qua. Một vài tháng sau đó, chủ tịch Lau đã chia sẻ rằng: "Chuyến đi cho thấy văn hóa của công ty. Chúng tôi luôn tập trung vào những chỉ dẫn xem sẽ đi tới đâu và quá trình đó diễn ra thế nào thay vì giá cổ phiếu".


Điểm đến của Tencent dĩ nhiên là những khu vực bên ngoài Trung Quốc. Công ty có trụ sở tại Thâm Quyến hiện tại có mặt khắp nơi trong cuộc sống hàng ngày của người dân Trung Quốc. Hơn 2/3 người dân Đại Lục sử dụng 2 ứng dụng tin nhắn WeChat và QQ. Họ dùng để gửi tin nhắn làm mọi thứ từ mua sắm, hẹn hò, xem video, chơi game đến đặt thức ăn, gọi taxi. Theo chuyên gia đầu tư mạo hiểm Mary Meeker – tổng cộng người dùng Trung Quốc dành 1,7 tỷ giờ mỗi ngày trên các ứng dụng của Tencent - hơn thời gian họ dành cho tất cả những ứng dụng khác gộp lại.


Biểu tượng của Tencent là những chú chim cánh cụt.


Pony Ma thành lập nên Tencent từ 19 năm trước tại một văn phòng nhỏ ở Thâm Quyến, cùng với 3 người bạn đại học và một người khác nữa. Sản phẩm đầu tiên của công ty "nhái" lại một dịch vụ tin nhắn của Israel và sau đó biến nó phù hợp với thị trường Trung Quốc.


Không giống Jack Ma – nhà sáng lập Alibaba, Pony Ma ít được biết đến ở nước ngoài, trình độ Tiếng Anh sơ cấp và hiếm khi xuất hiện trước truyền thông. Các đồng nghiệp và bạn bè nói rằng anh là một doanh nhân người Thâm Quyến điển hình: Rụt rè và thận trọng! Trong một bức ảnh được công khai rộng rãi, chụp tại hội nghị của chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào năm 2015 cùng 18 nhà lãnh đạo công nghệ nổi tiếng nhất thế giới bao gồm Jeff Bezos, Tim Cook và Jack Ma, mọi người đều cười và nhìn vào ống kính camera ngoại trừ Pony Ma – đang nhìn xuống chân mình.


Trong khi Pony Ma chính là người kiến tạo tầm nhìn cho Tencent thì Lau, 44 tuổi lại được xem như chiến lược gia của công ty, phụ trách các hoạt động hàng ngày cũng như nắm vai trò là người trả lời tất cả các câu hỏi trong suốt cuộc họp hàng quý của Tencent với các nhà đầu tư và chuyên gia phân tích. Dáng người mảnh khảnh và đeo kính, Lau là một người sùng đạo Cơ Đốc, mê game và luôn được yêu mến, ngưỡng mộ bởi những người từng nghe và biết về ông ấy.


"Tôi thực sự nghĩ hầu hết mọi người ở thung lũng Silicon không biết Martin Lau là ai. Thật bất ngờ bởi nó giống như việc ai cũng quan tâm tới Facebook nhưng chẳng biết Sheryl Sandberg là ai. Ngoại trừ việc Martin Lau thậm chí còn quyền lực và tầm ảnh hưởng lớn hơn với Tencent và cả cộng đồng công nghệ Trung Quốc", Sean Leiu – nhà quản lý đầu tư gốc Trung Quốc đang làm cho Vy Capital nói.


Trụ sở văn phòng công ty tại Hong Kong.


Mặc dù tốt nghiệp đại học ở Mỹ, nói tiếng Anh thành thạo và là gương mặt đại diện trước truyền thông cho Tencent nhưng Lau vẫn hạn chế xuất hiện trước truyền thông phương Tây. Tuy nhiên hiện tại, Lau đang đảm nhận thách thức to lớn: Trở thành người đưa Tencent đến với thế giới.


Lau lần đầu tiên tiếp xúc với Tencent vào năm 2003 khi công ty đã được 5 năm tuổi và ông vẫn còn đang làm việc tại ngân hàng Goldman Sachs. Khi đó, Tencent có khoảng 1.000 nhân viên và được biết đến chủ yếu nhờ QQ – ứng dụng tin nhắn đầu tiên cho phép người trẻ Trung Quốc có thể kết bạn, trò chuyện trực tuyến cùng những người khác.


Tencent đã đạt doanh thu 108 triệu USD vào năm 2003 khi họ bắt đầu đưa quảng cáo vào bán và nâng cấp dịch vụ trên QQ và đó cũng là lúc họ bắt đầu mảng kinh doanh game. Tuy nhiên, bong bóng dot-com vỡ khiến các nhà đầu tư tỏ ra hoài nghi về triển vọng của họ và bán hầu hết cổ phần cho một công ty truyền thông Nam Phi là Nasper. Sau đó, Tencent lên kế hoạch IPO – một trong những vụ IPO đầu tiên của một công ty Internet Trung Quốc kể từ khủng hoảng.


Lau trước đó làm việc trong mảng viễn thông và truyền thông tại văn phòng Hong Kong của Goldman Sachs. Trong nỗ lực giành quyền IPO cho Tencent, Lau và các đồng nghiệp ở ngân hàng đã cố tỏ ra là những người sành về công nghệ, thậm chí họ tìm cách lách qua tường lửa mạng máy tính của công ty khi nhờ một đồng nghiệp ở Bắc Kinh tạo hộ các tài khoản QQ. Sau đó, họ in tên tài khoản QQ của mình vào danh thiếp mới trước khi đi gặp Tencent.


Và nhờ vậy Goldman giành được quyền phụ trách thương vụ IPO Tencent. Đội quản lý của Tencent rất ấn tượng với Lau và thực tế là trong buổi gặp gỡ các nhà đầu tư trước thềm IPO, họ đã ngỏ ý mời Lau về làm việc. Ma và các đồng nghiệp chuyên về máy tính nhưng họ có ít kinh nghiệm quốc tế và họ biết cần phải có người giúp họ bù đắp vào phần thiếu hụt này để xây dựng nên doanh nghiệp bền vững. Tuy nhiên trên cương vị ngân hàng, Lau nghĩ việc này gây ra xung đột về lợi ích. Tuy nhiên, ông vẫn không hoàn toàn tin tưởng vào viễn cảnh công việc của mình khi đó. "Để cho chắc chắn, tôi luôn cố gắng xem đây là thật hay mơ".


Tencent IPO tháng 6 năm 2004, huy động được 180 triệu USD. Những game của công ty cho thấy hứa hẹn và đã đẩy doanh thu năm đó lên 55%. Cuối năm 2004, Pony Ma và các đồng sáng lập của ông đều trở thành tỷ phú một lần nữa lại gửi lời mời Lau về làm việc.


Lời đề nghị lần 2 này đã khiến Lau "lung lay" và ông nghĩ mình có thể có thêm những kiến thức về kỹ thuật qua công việc tại Tencent dù mức lương thấp hơn đáng kể. Ma ban đầu để Lau giữ chức danh Giám đốc chiến lược và giao nhiệm vụ cho ông phụ trách quan hệ với các nhà đầu tư cũng như các thương vụ sáp nhập.


Lau mang những tiêu chuẩn của một tập đoàn Mỹ như đặt mục tiêu doanh thu đến Tencent và phát triển kế hoạch 5 năm tấn công vào mảng kinh doanh mới như mạng xã hội và truyền thống số. "Đây là quy tắc rất cần thiết cho một công ty trẻ đang phát triển với tốc độ cực kỳ mạnh như Tencent ở thời điểm năm 2004", theo chia sẻ của Hans Tung – Giám đốc tại GGV Capital và cùng Tencent là đơn vị đầu tư vào Didi – công ty chia sẻ xe Trung Quốc.



Trong năm 2006, Pony Ma đã bổ nhiệm Lau làm Chủ tịch công ty và giao cho ông phụ trách công việc điều hành hoạt động kinh doanh hàng ngày. Mặc dù doanh thu của Tencent đã tăng gấp đôi vào năm ngoái nhưng 5 nhà sáng lập nhận ra rằng công ty sẽ sớm cần sự quản lý chuyên nghiệp hơn. Trong một cuộc họp nội bộ năm đó, họ phải chọn ra một người có thể kế nghiệp Pony Ma và người đó chính là Lau.

Tencent đã nhanh chóng phát triển trong 5 năm tiếp theo, tìm kiếm những tựa game hay trên khắp châu Á tích hợp vào mạng QQ. Họ sở hữu 4 trong 5 tựa game được chơi nhiều nhất ở các quán cà phê Internet ở Trung Quốc trong năm 2011 và kiếm được khoản tiền khổng lồ nhờ những vật phẩm bán trong game. Công ty cũng sở hữu mạng xã hội phổ biến Qzone. "Tencent chính là người tiên phong khi kết hợp mạng xã hội và game", theo nhà đầu tư người Nga là Yuri Milner.